wtorek, 9 czerwca 2015

Koniec Królowej, czyli odcinek 4 (Jantar - ujście Wisły)

W takim upale jeszcze nie szliśmy. Sytuacja, w której człowiek staje się kawałkiem boczku przypiekanego na rozgrzanej patelni, zmusiła nas do trzech czynności: założenia czegoś na głowy (Chusta z liściem marihuany? Czemu nie! :P); wypijania trzykrotnie większej ilości wody niż zazwyczaj; wyruszenia na szlak grubo po południu (zaczęliśmy ten etap dopiero gdzieś około godz. 15.00).

W Jantarze tłumy. Mimo iż tutejsza plaża jest dość szeroka, plażowicze wolą smażyć się na Słońcu w jednej kupie. Koc przy kocu, materac przy materacu, człowiek na człowieku... O gustach się nie dyskutuje, ale my przyśpieszyliśmy kroku, aby jak najszybciej oddalić się od tej ciżby ludzkiej, nie narażając się na śmiertelne trafienie plażową piłką ;).


A propos plaż... W Jantarze, podczas zajadania się zapiekankami (na paragonie opisano je jako „fatfood” - może i błędnie, ale tego typu jedzenie jest chyba mimo wszystko bardziej „fat” niż „fast”...) poznaliśmy przemiłą starszą parę, od wielu lat spędzającą urlopy w Mikoszewie, która poleciła nam tamtejszą plażę. Nie zatłoczoną i bardzo szeroką. Rzeczywiście. Mikoszewska plaża okazała się być na pewno najszerszą w okolicy, z plażami Mierzei Wiślanej łącznie. Niestety, zwłaszcza blisko ujścia Wisły, jest też najbardziej brudną. Na ile jest to bezmyślna działalność plażowiczów, a na ile prądów i fal zostawiających tutaj to wszystko, co przyniesie ze sobą Wisła (swoją drogą to też efekt „naszego” śmiecenia), nie nam oceniać. Czysto nie jest, za to bursztynów - cała masa! To chyba ulubione miejsce poszukiwaczy, bo dołów przez nich pozostawionych minęliśmy niemało... Kilka osób uzbrojonych w łopaty i grabie też spotkaliśmy.


Jednym z wyznaczonych na ten odcinek celów było dotarcie do Mewiej Łachy. Oczywiście nie na samą wyspę, ponieważ - jak na rezerwat przyrody przystało - jest to zakazane. Liczyliśmy na zobaczenie kolejnej foki/fok. Wspomnieliśmy już w poprzednim poście, że w maju 2013 r. doliczono się tutaj aż 51 fok szarych, co stanowi rekord w obserwacji tych morskich ssaków na polskim wybrzeżu. Fok nie uświadczyliśmy. Możliwe, że odpoczywały akurat na tej części wyspy, której nie widać z brzegu i falochronu. Możliwe też, że tego dnia ich tam po prostu nie było. Ptaków za to nie brakowało. Cała łacha została zaanektowana przez mewy, rybitwy, łabędzie, kormorany i inne bekasowate oraz siewkowate. O ich ilości przekonaliśmy się, gdy nad wyspą pojawił się cień drapieżnika (jastrzębia?). Nagle cała łacha się rozwrzeszczała i uniosła się z niej biała chmura przerażonych skrzydeł. Kilka minut później, gdy drapieżnik poleciał gdzieś dalej, życie na wyspie wróciło na normalne tory. Nas uderzyła przede wszystkim spora liczba łabędzi, ze znacznie podrośniętymi już młodymi (można je odróżnić po ciemnych, a nie czerwonych dziobach, oraz wciąż miejscami szarawym upierzeniu). Jeden z nich próbował zaanektować całą szerokość falochronu, głośno na nas sycząc, gdy bez minimalnej chęci niepokojenia próbowaliśmy ominąć młodziaka. 

 
Do Mikoszewa doszliśmy wzdłuż Wisły, kamienną groblą oddzielającą rzekę od jeziora Mikoszewskiego. Trzeba dodać, że w tym miejscu królowa polskich rzek kończy swój bieg zaledwie od końca XIX w. Wcześniej większość wód Wisły uchodziła do Bałtyku odnogą dzisiaj nazywaną Martwą Wisłą. Po katastrofalnej powodzi w 1888 r. władze pruskie podjęły decyzję, o której przebąkiwano jeszcze za rządów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, o przekopaniu nowego ujścia Wisły, co miałoby zabezpieczyć Żuławy przed kolejnymi wylewami rzeki. Wielki hydrotechniczny projekt (oprócz samego 7-kilometrowego przekopu powstał też system śluz, wrót oraz wałów przeciwpowodziowych) zrealizowano w latach 1891 - 1895. W czasie tych prac przemieszczono gigantyczną ilość 7 mln metrów sześciennych ziemi!


Odcinek nie był długi, a więc lekki i przyjemny. W sam raz na aktywne spędzenie sobotniego popołudnia, tak, aby nie paść wieczorem na pół martwym ze zmęczenia. Kolejny etap zapowiada się już jednak na bardziej wymagający. W planach mamy przejście całej Wyspy Sobieszewskiej. Nie omieszkamy oczywiście dostać się na nią z Mikoszewa promem. Dołączycie? 

środa, 3 czerwca 2015

Spisz na jeden dzień, czyli mocno statyczny zamek i dość ruchome rzeźby

Wspominaliśmy już, że lubimy zamki? Ta wyższa połowa naszej pary jest tak zafiksowana na punkcie krzyżackich warowni, że odhacza na swojej osobistej liście te, na których postawiła swoją niemałą stopę (o osobnej półce na książki o tej tematyce nie wspominając...). Sporo pozycji z tej listy już zostało zakreślonych, ale wciąż wiele jeszcze na to czeka, ku radości Ziela, bo przecież jakiś cel w życiu trzeba mieć ;).

Gdybyśmy mieli stworzyć prywatną listę ulubionych zamków, to... byśmy na pewno tego nie zrobili, bo nie pałamy szczególną atencją do zestawień typu „101 największych atrakcji Pcimia Dolnego, które musisz zobaczyć przed śmiercią!”. Już łatwiej byłoby nam wskazać najpiękniejsze, naszym zdaniem, landszafty z zamkami w rolach głównych. Miejsca w takiej klasyfikacji na pewno nie zabrakłoby dla bliskich nam - nie tylko terytorialnie - zamków w Gniewie (zresztą panorama całego miasta z drogi krajowej nr 91 i mostu nad Wierzycą prezentuje się wspaniale) i w Malborku, który majestatycznie wznosi się nad brzegiem Nogatu. Dawna stolica wielkich mistrzów krzyżackich o każdej porze dnia, nocy i roku robi niesamowite wrażenie. W ubiegłym roku do wielkiej trójki dołączył Zamek Spiski na Słowacji.


To jedna z największych twierdz w środkowej Europie. Położony obok miejscowości Żehra kompleks liczy aż 4 hektary. Zamek jest doskonale widoczny już z odległości kilkunastu kilometrów, co nie dziwi, ponieważ wapienna skała, na której go postawiono, wznosi się na wysokość 634 metrów nad poziomem morza. Co warte podkreślenia, od 1993 r. Zamek Spiski (to od Spiszu, czyli nazwy regionu), wraz z gotyckim kościołem w Żehrze i Spiską Kapitułą, czyli siedzibą miejscowych biskupów (nazywaną czasami „słowackim Watykanem”), znajduje się na światowej liście UNESCO. 


Na wspomnianej skale ludzie mieszkają - z przerwami rzecz jasna – już od młodszej epoki kamienia. Historia zamku z kolei zaczyna się na początku XII wieku - pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1120 r. Najpierw twierdza ochraniała północną granicę Węgier, później trafiała w ręce możnych rodów, jak Zapolya (w jednej z komnat zamku urodził się Jan Zapolya, późniejszy król Węgier), Turzon i Csaky, którzy byli właścicielami zamku aż do 1945 r. Nie mieszkali tam, woląc znacznie wygodniejsze siedziby w swoich luksusowych pałacach od chłodnych murów starego zamczyska, w którym na stałe służyła jedynie jednostka wojskowa. Żołnierze z zamku jednak też się wynieśli, po tym jak warownię strawił pożar w 1780 r. Od ponad trzydziestu lat trwają mozolne badania naukowe, prace naprawcze i konserwacyjne oraz rekonstrukcja niektórych fragmentów kompleksu. Pierwsi zwiedzający pojawili się tutaj w 1983 r. Od tego momentu Zamek Spiski stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Słowacji. Mieści się tutaj niewielkie muzeum, nawet sala tortur, a z najwyższej wieży zamku rozpościera się bajeczny widok na okolicę.


Nie trzeba znać biegle języka słowackiego, aby zwiedzając zamek poznać dokładnie jego historię. Za zwrotną kaucję (10 euro) można wypożyczyć audiobooki - podczas zwiedzania wystarczy wybrać na klawiaturze urządzenia cyfrę, którymi oznaczono kolejno mijane części zamku, aby posłuchać opowieści lektora, w tym związanych z twierdzą legend. Cena biletu normalnego wynosi 5 euro, a ulgowego - 3.

Spod zamku ruszyliśmy do Spiskiej Kapituły. Niestety „pocałowaliśmy” tylko klamkę katedry...


A następnie do Lewoczy, jednego z najważniejszych miast Spiszu. Lewocza była swego czasu jednym z najbogatszych miast Królestwa Węgier, a liczne ślady dawnej świetności pozostały w tym niespełna 15-tysięcznym miasteczku do dzisiaj. Zachowaniu nietkniętego układu urbanistycznego starego miasta sprzyjało... ominięcie go przez linię kolejową, co w II połowie XIX w. zahamowało rozwój Lewoczy. Zachwycają kamieniczki mieszczańskie, zachowane prawie w całości mury obronne, renesansowy ratusz oraz gotycki kościół św. Jakuba, kryjący w swoich murach jeden z najcenniejszych skarbów sztuki sakralnej w tej części Europy. 

 
Mowa o ołtarzu głównym autorstwa mistrza Pawła z Lewoczy. To najwyższy drewniany gotycki ołtarz na świecie! Liczy dokładnie 18,62 metra wysokości, a jego wyrzeźbienie zajęło autorowi dziesięć lat. To głównie ze względu na ten zabytek pojawiliśmy się w Lewoczy. Niestety, zobaczyliśmy tylko... najwyższe na świecie rusztowanie zasłaniające ołtarz z ruchomymi rzeźbami, którymi okazali się być konserwatorzy. Oczywiście to dobrze, że ołtarz został odnowiony, ale akurat dlaczego właśnie wtedy, kiedy my przyjechaliśmy go zobaczyć?